Ai
(Kur'ani)është e vërteta e sigurt. -
Kur'ani është ĥaķul jeķîn, grada më e lartë e sigurisë që mund të arrihet rreth diçkaje. Jeķîn është siguria e plotë rreth diçkaje, siguri e cila është e padiskutueshme, e qëndrueshme, që nuk mund të hidhet poshtë dhe nuk mund të vihet në dyshim.
Jeķîn-i është në tri nivele. Niveli pasardhës është më i lartë se ai paraardhës:
1 Ilmul jeķîn (siguri prej dijes), që përfitohet nga përcjellja me saktësi e dijes ose informacionit.
2 Ajnul jeķîn (siguri prej vështrimit me sy), e cila përfitohet nëpërmjet shqisës së të parit (ose shqisave të tjera).
3 Ĥaķul jeķîn (siguri totalisht e vërtetë) ose (siguri e përjetuar), e cila është dija e përfituar nga shijimi dhe përjetimi i drejtpërdrejtë i së vërtetës me gjithë dimensionet e përjetimit. Atëherë, Kur'ani është në gradën më të lartë të sigurisë së dijes, në gradën e
ĥaķul jeķîn-it, sepse ata që dinë ta kuptojnë dhe jetojnë me diturinë e tij, me të vërtetat e imanit që thuhen në të, me faktet dhe dëshmitë rreth jetës dhe përjetësisë, ata arrijnë
ĥaķul jeķîn-in. Imam ibnul kaj-jimi duke folur përjakin-in sigurinë dhe gradat e saj, thotë:“Tre gradat e jakinit janë shpjeguarnëpërmjet një shembulli të thjeshtë:Dikush të cilit i beson dhe nuk ke asnjëdyshim në lajmin që të jep, së pari tënjofton rreth mjaltit, pastaj ta tregon atëqë ta shohësh dhe në fund të jep që taprovosh atë. E para është ilmul jakin, edyta është ajnul jakin dhe e treta ështëhakkul jakin. Kështu dituria jonë e sigurtqë marim prej shpalljes së Zotit (Kuran esynet) rreth xhennetit dhe zjarrit p.sh., namundëson neve “ilmul jakin” sigurinëprej dijes. Kur xhenneti t’u afrohet tëdevotshmëve dhe zjarri të shfaqet për tëhumburit atëherë krijesat do të arrijnë“ajnul jakin” sigurinë prej vështrimit meshqisa. Ndërsa kur banorët e xhennetit tëhyjnë në xhennet dhe banorët e zjarrit tëhyjnë në zjarr atëherë do të përjetojnë“hakkul jakin” sigurinë totalisht të plotëpra sigurinë e përjetim. Shih“Medarixhus-salikin” 2 /
445 Imam ibnul kaj-jimi duke folur përhakul jakin-in sigurinë e përjetimit thotë:“Mësoje se kjo gradë nuk arrihet në këtëdynja veçse nga Profetët e Zotit. KështuProfeti ynë Muhammedi a.s. e pa me syxhennetin dhe zjarrin, Musa a.s. dëgjoiZotin realisht që i foli drejt përdrejt pandërmjetës. Po, është e vërtetë që edhebesimtarët ndodh që të përjetojnë dhe tëarrijnë gradën e “hak-kul jakinit“ sigurisëtotalisht të vërtetë kur bëhet fjalë përpërjetimin e ëmbëlsisë së imanit dhendjenjave të fuqishme që prodhon imani ivërtetë dhe i qartë. Ndërsa kur bëhetfjalë për çështjet e ahiretit si xhennetizjarri, shikimi i Zotit realisht me sytë eballit dhe të zemrës dëgjimi i fjalës së tijrealisht dhe pa ndërmjetës prej Tij, të tillaçështje besimtari do ti përjetojë veçse nëjetën tjetër. Ndërsa në këtë jetë atij itakon ti besojë me iman të plotë që arrinnë gradën e ilmil jakin.” Shih“Medarixhus-salikin” 2 /
445 Me saduket shejh Sadi ka për qëllim këtë niveltë “hakkul jakinit”, pra gradën e “hak-kuljakinit“ sigurisë totalisht të vërtetë qëbën fjalë për përjetimin e ëmbëlsisë sëimanit dhe ndjenjave të fuqishme qëprodhon imani i vërtetë dhe i qartë. Dhepa dyshim ky Kur’an është burrimi ivërtetë i kësaj sigurie dhe prodhuesi ikëtyre ndjenjave dhe përjetimeve tëmrekullueshme.