Sa Islam, ang gabay ay isa sa pinakadakilang biyaya mula kay Allah — ito ang umaakay sa puso mula sa pagkalito patungo sa kaliwanagan, mula sa kasalanan patungo sa katuwiran, at mula sa dilim patungo sa liwanag. Ang Qur’an at ang Propeta Muhammad (sumakanya nawa ang kapayapaan) ay inilarawan bilang mga tanglaw ng liwanag, nagbibigay-liwanag sa landas ng katotohanan at kaligtasan. Ang mananampalatayang sumusunod sa banal na gabay ay lumalakad na may kapayapaan, katiyakan, at koneksyon sa Maylikha.
Ang gabay (hidayah) sa Islam ay nangangahulugang pag-akay sa tuwid na landas — isang buhay ng pananampalataya, moralidad, at pagpapasakop kay Allah. Ito ay biyayang ipinagkakaloob ni Allah sa mga tapat na naghahanap nito.
"Katotohanang ang Qur’an na ito ay umaakay sa kung ano ang pinakamatwid at makatarungan." Al-Isrā’ 17:9 ⧉
Pinagkakalooban ni Allah ng gabay ang sinumang Kanyang naisin, ayon sa karunungan, katarungan, at pagsisikap ng naghahanap. Palagi itong hinihiling ng mananampalataya sa bawat pagdarasal.
Ginagamit ng Qur’an ang liwanag bilang metapora ng gabay, pananampalataya, at banal na katotohanan. Kung paanong ang liwanag ay nagpapawi ng pisikal na dilim, gayon din ang banal na liwanag ay nagpapawi ng kamangmangan, pag-aalinlangan, at kasalanan mula sa kaluluwa.
"Si Allah ang Liwanag ng mga langit at ng lupa... Liwanag sa ibabaw ng liwanag. Inaakay ni Allah tungo sa Kanyang liwanag ang sinumang Kanyang naisin." An-Nūr 24:35 ⧉
Ang “liwanag sa ibabaw ng liwanag” ay nagpapahiwatig ng patong-patong na kaliwanagan ng puso sa pamamagitan ng kapahayagan, sinseridad, at awa ng Diyos.
Ang Qur’an ay tinatawag na parehong gabay at liwanag. Inaakay nito ang mga mananampalataya sa katuwiran at tumutulong sa kanila na makilala ang katotohanan mula sa kasinungalingan.
"May dumating sa inyo mula kay Allah na isang liwanag at isang malinaw na Aklat na sa pamamagitan nito ay inaakay ni Allah ang mga nagnanais ng Kanyang kaluguran." Al-Mā’idah 5: 15⧉ 16⧉
Bawat talata ng Qur’an ay nagsisilbing bukal ng karunungan at direksyon para sa kaluluwa — isang espirituwal na gabay sa mga panahon ng kadiliman.
Ang Propeta Muhammad (sumakanya nawa ang kapayapaan) ay isinugo hindi lamang bilang tagapagdala ng mensahe kundi bilang buhay na huwaran ng liwanag at gabay. Ang kanyang ugali, salita, at kilos ay sumasalamin sa banal na katotohanan.
"O Propeta, katotohanang isinugo ka namin bilang saksi, tagapagbalita ng magandang balita, at tagapagbabala, at bilang nag-aanyaya tungo kay Allah sa pamamagitan ng Kanyang pahintulot at isang liwanag na nagliliwanag." Al-Aḥzāb 33: 45⧉ 46⧉
Inilarawan siya bilang “sirajan munira” — isang nagniningning na ilawan — na nagbibigay-liwanag sa mundong puno ng pagkalito at kawalang-katarungan.
Ang gabay ay parehong panalangin at proseso. Hinihiling ito ng mga Muslim sa bawat yunit ng panalangin sa pamamagitan ng katagang: "Iakay Mo kami sa tuwid na landas". Ngunit kailangan din nilang isagawa ang gabay kapag ito’y ibinigay na.
"At para sa mga pinatnubayan, Kanyang dinaragdagan sila ng patnubay at ipinagkakaloob sa kanila ang kanilang katuwiran." Muḥammad 47:17 ⧉
Ang pagtanggap ng gabay ay nagdudulot ng panloob na kapayapaan at kaliwanagan. Ang pagtanggi rito ay nagdudulot ng pagkabulag ng puso, kahit na malinaw ang paningin ng mata.
Sa Araw ng Paghuhukom, ang liwanag ay hindi na lamang simboliko kundi literal — pagkakalooban ng liwanag ang mga mananampalataya habang tumatawid sila sa landas patungong Paraiso. Ang kanilang liwanag ay magpapakita ng antas ng kanilang pananampalataya at pagsunod sa mundong ito.
"Sa Araw na makikita mo ang mga mananampalatayang lalaki at babae, ang kanilang liwanag ay tatanglaw sa harap nila at sa kanilang kanan... ang kanilang gantimpala ay nasa kay Allah." Al-Ḥadīd 57:12 ⧉
Yaong namuhay sa liwanag ni Allah sa mundong ito ay gagabayan ng liwanag na iyon sa kabilang buhay.
Sa Islam, ang gabay ay hindi isang beses lang na pangyayari — ito ay isang tuluy-tuloy na paglalakbay. Ang liwanag ng pananampalataya ay dapat alagaan sa pamamagitan ng pag-aaral, pagsamba, kababaang-loob, at sinseridad. Sa paglalakad ng mga mananampalataya sa landas na ito, kailanman ay hindi sila nag-iisa — ang liwanag ni Allah ay kasama nila, gumagabay sa bawat hakbang, nagbibigay-liwanag sa bawat pag-aalinlangan.
Nawa’y mapabilang tayong lahat sa mga ginabayan ni Allah sa Kanyang liwanag at magdala ng liwanag na iyon sa kabilang buhay na may kapayapaan at tagumpay.