Lubos na pinahahalagahan ng Islam ang kaalaman (‘ilm) at karunungan (hikmah). Ang kauna-unahang kapahayagan sa Propeta Muhammad (sumakanya nawa ang kapayapaan) ay nagsimula sa utos na magbasa, na nagpapakita ng kahalagahan ng paghahanap ng kaalaman bilang isang banal na tungkulin. Ang karunungan naman ay ang tamang paggamit ng kaalaman sa paraang nagdudulot ng katarungan, pag-unawa, at kabutihan sa sarili at lipunan. Paulit-ulit na hinihikayat ng Qur’an at Hadith ang pag-aaral ng kaalaman at karunungan bilang mga daan patungo sa tagumpay sa mundong ito at sa kabilang buhay.
Ang kapahayagan ng Qur’an ay nagsimula sa utos na magbasa at maghanap ng kaalaman, na nagpapakita na ang pundasyon ng Islam ay nakasalig sa pagkatuto at kaliwanagan.
"Magbasa sa ngalan ng iyong Panginoon na lumikha. Lumikha ng tao mula sa isang dumidikit na substansya. Magbasa, at ang iyong Panginoon ay ang Pinakamapagbigay—Siya na nagturo sa pamamagitan ng panulat." Al-‘Alaq 96: 1⧉ 2⧉ 3⧉ 4⧉
Ang panawagang ito sa literasiya at pagmumuni-muni ay itinuturing na simula ng intelektuwal at espiritwal na paglalakbay ng isang Muslim.
Sa Islam, mataas ang pagtingin sa mga iskolar at sa mga naghahangad ng kaalaman. Sila ay itinuturing na tagapagmana ng mga propeta, at ang kanilang pag-aaral ay kinikilala bilang isang anyo ng pagsamba.
"Sabihin mo, Magkakapantay ba ang mga nakakaalam at ang mga hindi nakakaalam?" Az-Zumar 39:9 ⧉
Itinataas ni Allah ang antas ng mga may kaalaman na isinabuhay ang kanilang natutunan. Sinabi rin ng Propeta Muhammad (SAW) na ibinababa ng mga anghel ang kanilang mga pakpak bilang paggalang sa naghahanap ng kaalaman.
Ang kaalamang Islamiko ay hindi lamang para sa pag-iipon—dapat itong gamitin upang itaguyod ang katarungan, habag, at katotohanan. Kasama ng kaalaman ang pananagutan. Isa itong tiwala na dapat gamitin upang ituwid ang sarili at ang iba patungo sa katuwiran.
"Katotohanang, ang pinakamasasamang nilalang sa paningin ni Allah ay yaong mga bingi at pipi—na hindi gumagamit ng katuwiran." Al-Anfāl 8:22 ⧉
Layunin ng kaalaman sa Islam na linisin ang kaluluwa, itaas ang lipunan, at magsilbi sa katotohanan at kapayapaan.
Ang Hikmah (karunungan) sa Islam ay tumutukoy sa kakayahang gamitin ang kaalaman nang tama at alinsunod sa banal na patnubay. Isa itong biyaya mula kay Allah, na karaniwang iniuugnay sa mga propeta at matutuwid na tao.
"Ibinibigay Niya ang karunungan sa sinumang Kanyang naisin, at sinumang binigyan ng karunungan ay binigyan ng napakalaking kabutihan." Al-Baqarah 2:269 ⧉
Ang karunungan ay tumutulong upang makilala ang tama sa mali, nagtuturo ng kababaang-loob, at nagdadala ng pagkakabalanse sa mga pasya, pananalita, at gawa.
Ang Propeta Muhammad (sumakanya nawa ang kapayapaan) ay isinugo bilang guro upang linisin, turuan, at bigyan ng karunungan ang sangkatauhan. Ang kanyang buhay ay isang huwaran kung paano isabuhay ang kaalaman at karunungan sa bawat aspeto ng buhay.
"Siya ang nagsugo sa mga walang kaalaman ng isang Sugo... upang ipahayag sa kanila ang Kanyang mga talata, linisin sila, at turuan sila ng Aklat at ng karunungan." Al-Jumu‘ah 62:2 ⧉
Pinag-isa ng patnubay ng Propeta ang banal na kapahayagan at praktikal na karunungan, na nagpapakita kung paano mamuhay nang may balanse, etika, at pag-unawa.
Sa Islam, ang pag-aaral ay tuloy-tuloy na obligasyon para sa parehong kalalakihan at kababaihan. Sinabi ng Propeta (SAW), "Ang paghahanap ng kaalaman ay obligasyon ng bawat Muslim." Maging ito man ay relihiyoso, etikal, o makamundong kaalaman, ito ay daan upang mapalapit kay Allah at makapagsilbi sa sangkatauhan.
"At sabihin mo, Panginoon ko, dagdagan Mo ako ng kaalaman." Ṭā Hā 20:114 ⧉
Ipinapakita ng panalanging ito na ang paghahanap ng kaalaman ay walang katapusan at hinihikayat ng Diyos.
Ang kaalaman at karunungan ay dalawang liwanag na gumagabay sa paglalakbay ng isang mananampalataya. Sa pamamagitan ng kaalaman, natutuklasan ang katotohanan; sa pamamagitan ng karunungan, ito ay naisasabuhay sa makabuluhan at kapaki-pakinabang na paraan. Hinihimok ng Islam ang bawat mananampalataya na maging tagapaghanap ng kaalaman at tagapagtaguyod ng karunungan, na isinasabuhay ang mga halaga ng pagkatuto, pag-unawa, at habag.
Sa paggawa nito, natutupad ng mga Muslim ang kanilang tungkulin bilang mga katiwala sa daigdig at bilang mga tagasunod ng isang pananampalatayang nagdiriwang ng talino at kabatiran.