Në Islam, besimi në botën e padukshme përfshin besimin në engjëj dhe Iblisin (djallin), dy qenie kyçe në botën shpirtërore. Engjëjt janë krijesa që zbatojnë urdhrat e Allahut dhe kanë role të caktuara, ndërsa Iblisi, që ishte fillimisht një xhin, refuzoi t’i bindet Allahut dhe u bë burimi i së keqes. Më poshtë shqyrtojmë rolin e engjëjve dhe Iblisit nga këndvështrimi islam.
Në Islam, engjëjt (të njohur si "Melaike" në arabisht) janë krijesa të krijuara nga drita. Ata konsiderohen shërbëtorë të pastër dhe të bindur të Allahut, pa vullnet të lirë për të zgjedhur mes të mirës dhe së keqes. Funksioni i tyre kryesor është të zbatojnë vullnetin e Allahut, duke përmbushur urdhrat e Tij pa kundërshtim. Ata janë pjesë e botës së padukshme dhe shërbejnë si ndërmjetës midis Allahut dhe njerëzve.
Engjëjt kanë role të ndryshme, dhe secili ka një detyrë të veçantë. Disa prej engjëjve më të njohur në Islam janë:
Engjëjt nuk kanë vullnet të lirë dhe janë tërësisht të bindur ndaj Allahut. Ata nuk duhet të adhurohen, sepse qëllimi i tyre i vetëm është të zbatojnë urdhrat e Allahut. Muslimanët mësohen të besojnë në ekzistencën e engjëjve, pasi kjo është pjesë thelbësore e besimit në Islam. Ata janë të padukshëm për syrin e njeriut, edhe pse ndikimi i tyre vërehet përmes veprimeve që bëjnë në emër të Allahut.
Engjëjt luajnë një rol të rëndësishëm në jetën e përditshme të myslimanëve, me praninë e tyre të ndjeshme në shumë aspekte shpirtërore. Ata ofrojnë udhëzim, mbrojtje dhe ndihmë. Disa engjëj dërgohen për të ndihmuar individët gjatë momenteve kyçe, si lindja, vdekja apo në kohë vështirësish.
Engjëjt e njohur si Kiraman Katibin janë përgjegjës për të regjistruar veprat e çdo personi. Çdo njeri ka dy engjëj që qëndrojnë mbi supet e tij: njëri regjistron veprat e mira dhe tjetri veprat e këqija. Këta engjëj nuk ndikojnë në veprimet e individëve, por vetëm i regjistrojnë ato, dhe këto shënime do të përdoren si dëshmi në Ditën e Gjykimit.
Gjithashtu, besohet se engjëjt mbrojnë besimtarët nga dëmet. Disa engjëj dërgohen për të mbrojtur individët nga rreziqet fizike dhe shpirtërore, si sëmundjet, aksidentet ose tundimet. Këta engjëj veprojnë me urdhrin e Allahut për të mbrojtur ata që i qëndrojnë besnik Atij.
Engjëjt ndihmojnë edhe gjatë lutjeve, duke e forcuar adhurimin e besimtarëve. Ata rrethojnë tubimet ku përmendet Allahu dhe luten për bekimin dhe mëshirën mbi ata që janë në adhurim.
Iblisi, i njohur si djalli apo Shejtani në Islam, ishte fillimisht një nga xhinët, krijesa të krijuara nga zjarri pa tym. Ndryshe nga engjëjt, xhinët janë krijuar me vullnet të lirë, që do të thotë se ata mund të zgjedhin të binden ose të mos binden ndaj Allahut. Iblisi ishte i nderuar mes xhinëve për përkushtimin dhe diturinë e tij, dhe kishte një vend të lartë në mesin e të pranishmëve qiellorë.
Megjithatë, kur Allahu krijoi Ademin (njeriun e parë) dhe urdhëroi engjëjt dhe Iblisin të përkulen para tij si shenjë respekti dhe nderimi, Iblisi refuzoi. Ai besonte se, pasi ishte krijuar nga zjarri dhe Ademi nga dheu, ishte më i lartë dhe nuk duhej të përulej. Ky refuzim ishte akt arrogance dhe mendjemadhësie, që çoi në rënien e tij.
Allahu, i zemëruar nga mosbindja e Iblisit, e përjashtoi atë nga Xheneti dhe e mallkoi. Iblisi atëherë u betua se do të mashtrojë njerëzit dhe do t’i largojë nga rruga e drejtë. Ai konsiderohet armiku i përbetuar i njerëzimit, që punon pa pushim për t’i çuar njerëzit në mëkat dhe largim nga Allahu.
Megjithëse ka rënë nga mëshira e Allahut, Iblisi nuk është krejtësisht i pafuqishëm. Ai mund të pëshpëritë në mendjet e njerëzve, duke i nxitur në të këqija dhe në veprime mëkatare. Por ai nuk mund të detyrojë askënd të mëkatojë. Muslimanët mësojnë se janë vetë përgjegjës për veprimet e tyre dhe duhet të përpiqen të rezistojnë tundimeve të Iblisit duke iu bindur Allahut dhe duke kërkuar mbrojtjen e Tij nëpërmjet lutjes dhe përkujtimit.
Roli i Iblisit në jetën e besimtarit është të jetë burim tundimi dhe thirrjeje drejt së keqes. Ai vepron përmes pëshpëritjeve dhe mashtrimeve, duke i shtyrë njerëzit drejt mëkatit, braktisjes së fesë apo injorimit të urdhrave të Allahut. Ai sidomos synon besimtarët e devotshëm, duke u përpjekur të dobësojë besimin e tyre dhe të mbjellë dyshime në zemrat e tyre.
Muslimanët inkurajohen të kërkojnë mbrojtje nga Iblisi duke recituar lutje, si Suren El-Fatiha dhe lutje të tjera që kërkojnë strehim tek Allahu. Një nga lutjet më të njohura për mbrojtje nga Iblisi është "A'udhu billahi min ash-shaytan ir-rajim" ("Kërkoj mbrojtje tek Allahu nga djalli i mallkuar"). Në këtë mënyrë, besimtarët mbrohen nga ndikimi negativ i Iblisit dhe përpjekjet e tij për t’i çuar në rrugë të gabuar.
Edhe pse Iblisi ka fuqi për të pëshpëritur të keqen, muslimanët mësohen se ata kanë aftësinë për ta refuzuar atë përmes besimit të fortë, veprave të mira dhe përkujtimit të Allahut. Allahu i jep forcë besimtarit për të mposhtur tundimet e Iblisit. Në fund, suksesi i besimtarit varet nga aftësia e tij për të qëndruar besnik ndaj Allahut, për të shmangur mëkatin dhe për të ruajtur përkushtimin e tij.
Fundi i Iblisit është i paracaktuar, pasi ai do të hidhet në Zjarrin e Xhehenemit në Ditën e Gjykimit. Iblisi, së bashku me ndjekësit e tij nga xhinët dhe njerëzit që i kanë ndjekur pëshpëritjet e tij, do të përballen me dënim të përjetshëm në Zjarr për shkak të rebelimit të tyre ndaj Allahut dhe mashtrimit të të tjerëve.
Kurani paralajmëron se djalli do të përpiqet të mashtrojë njerëzimin deri në fund të kohës, por ata që ndjekin udhëzimin e Allahut dhe i rezistojnë tundimeve të Iblisit do të shpërblehen me jetën e përjetshme në Xhenet. Në Ditën e Gjykimit, Iblisi nuk do të ketë fuqi mbi besimtarët dhe do të mbajë përgjegjësi për veprimet e tij.
Muslimanët besojnë se roli i Iblisit si tundues është i përkohshëm. Aftësia e tij për të ndikuar tek njerëzit do të përfundojë në Ditën e Gjykimit kur ai do të ndëshkohet për arrogancën dhe rebelimin e tij ndaj Allahut. Ndjekësit e tij, ata që zgjodhën të dëgjojnë tundimet e tij, gjithashtu do të përballen me ndëshkim. Por ata që i qëndrojnë besnik Allahut dhe shmangin pëshpëritjet e Iblisit do të shpërblehen me mëshirën e Allahut dhe me Xhenetin.