Islami i jep një rëndësi të jashtëzakonshme dijes ('ilm) dhe urtësisë (hikmah). Shpallja e parë ndaj Profetit Muhamed (paqja qoftë mbi të) filloi me urdhrin për të lexuar, duke theksuar rëndësinë e kërkimit të dijes si një detyrë e shenjtë. Urtësia, nga ana tjetër, është zbatimi i drejtë i dijes në mënyrë që sjell drejtësi, mirëkuptim dhe dobi për vetveten dhe shoqërinë. Kur’ani dhe Hadithi e inkurajojnë vazhdimisht kërkimin e dijes dhe urtësisë si rrugë drejt suksesit në këtë jetë dhe në jetën tjetër.
Shpallja e Kur’anit filloi me urdhrin për të lexuar dhe për të kërkuar dije, duke treguar se themeli i Islamit është ndërtuar mbi mësimin dhe ndriçimin shpirtëror.
"Lexo në emër të Zotit tënd që krijoi. Krijoi njeriun nga një substancë ngjitëse. Lexo, dhe Zoti yt është më Bujari—Ai që mësoi me pendë." El-Alak 96: 1⧉ 2⧉ 3⧉ 4⧉
Kjo thirrje për shkrim-lexim dhe reflektim konsiderohet pika fillestare e udhëtimit intelektual dhe shpirtëror të një muslimani.
Në Islam, dijetarët dhe ata që kërkojnë dije mbahen në nder të madh. Ata konsiderohen trashëgimtarët e profetëve, dhe kërkimi i dijes shihet si një formë adhurimi.
"Thuaj: A janë të barabartë ata që dinë me ata që nuk dinë?" Ez-Zumer 39:9 ⧉
Allahu i ngrit në shkallë ata që kanë dije dhe veprojnë sipas saj. Profeti Muhamed (Paqja qoftë mbi të) gjithashtu ka thënë se engjëjt i ulin krahët për kërkuesin e dijes, si shenjë nderimi për rrugën e tyre.
Dija në Islam nuk është vetëm për t’u grumbulluar—ajo duhet të përdoret për të promovuar drejtësinë, mëshirën dhe të vërtetën. Me dijen vjen përgjegjësia. Ajo është një amanet që duhet përdorur për të udhëzuar vetveten dhe të tjerët drejt drejtësisë.
"Vërtet, krijesat më të këqija te Allahu janë ata që janë të shurdhër dhe memecë – që nuk përdorin arsyen." El-Enfal 8:22 ⧉
Dija në Islam ka për qëllim të pastrojë shpirtin, të ngrejë shoqërinë dhe të shërbejë për të vërtetën dhe paqen.
Hikmah (urtësia) në Islam i referohet aftësisë për të përdorur dijen në mënyrën e duhur dhe në përputhje me udhëzimin hyjnor. Ajo është një bekim nga Allahu, shpesh e lidhur me profetët dhe njerëzit e drejtë.
"Ai i jep urtësi kujt të dojë, dhe kushdo që i është dhënë urtësia, i është dhënë një mirësi e madhe." El-Bekare 2:269 ⧉
Urtësia ndihmon të dallosh të drejtën nga e gabuara, kultivon përulësinë dhe sjell harmoni në vendime, fjalë dhe veprime.
Profeti Muhamed (paqja qoftë mbi të) u dërgua si mësues për të pastruar, edukuar dhe sjellë urtësi te njerëzit. Jeta e tij është një shembull i gjallë se si të mishërosh dijen dhe urtësinë në çdo aspekt të jetës.
"Ai është që dërgoi te analfabetët një të Dërguar... që t’ua lexojë atyre ajetet e Tij, t’i pastrojë dhe t’i mësojë Librin dhe urtësinë." El-Xhumua 62:2 ⧉
Udhëzimi i Profetit kombinonte shpalljen hyjnore me urtësinë praktike, duke treguar si të jetosh një jetë të balancuar, etike dhe të ndriçuar.
Në Islam, mësimi është një detyrim i vazhdueshëm për të dyja gjinitë. Profeti (Paqja qoftë mbi të) ka thënë: "Kërkimi i dijes është obligim për çdo musliman." Qoftë dije fetare, etike apo e kësaj bote, mësimi është një mjet për t’u afruar me Allahun dhe për të shërbyer njerëzimit.
"Dhe thuaj: Zoti im, më shto në dije." Ta-Ha 20:114 ⧉
Kjo lutje tregon se kërkimi i dijes nuk përfundon kurrë dhe është i nxitur hyjnisht.
Dija dhe urtësia janë dy drita që udhëheqin udhëtimin e një besimtari. Nëpërmjet dijes, njeriu zbulon të vërtetën; nëpërmjet urtësisë, ai e zbaton atë në mënyra domethënëse dhe të dobishme. Islami i thërret çdo besimtari të jetë kërkues i dijes dhe praktikues i urtësisë, duke mishëruar vlerat e të mësuarit, të kuptuarit dhe të mëshirës.
Duke vepruar kështu, muslimanët përmbushin detyrën e tyre si kujdestarë në tokë dhe si ndjekës të një feje që e nderon intelektin dhe mendimin e thellë.