Në Islam, shpëtimi arrihet përmes besimit në Allahun, veprave të mira dhe ndjekjes së mësimeve të Profetit Muhamed (Paqja qoftë mbi të). Është qëllimi përfundimtar për myslimanët, pasi çon në lumturi të përjetshme dhe afërsi me Allahun në parajsë. Më poshtë shqyrtojmë perspektivën islame mbi shpëtimin, rrugën për ta arritur atë dhe besimet dhe veprimet kyçe që ndihmojnë në arritjen e mëshirës dhe faljes së Allahut.
Shpëtimi në Islam nënkupton shpëtimin nga ndëshkimi i Zjarrit të Ferrit dhe hyrjen në parajsën e përjetshme (Xhenetin). Ky shpëtim nuk bazohet në një veprim të vetëm, por në një qasje gjithëpërfshirëse të besimit dhe drejtësisë. Përfshin besimin në njëshmërinë e Allahut (Teuhid), ndjekjen e mësimeve të Profetit Muhamed (Paqja qoftë mbi të), dhe kryerjen e veprave të drejta sipas Kuranit dhe Hadithit.
Kurani e bën të qartë se shpëtimi nuk garantohet nga prejardhja, pasuria apo statusi, por bazohet në besim dhe vepra. Çdo individ është përgjegjës për shpëtimin e tij, dhe Allahu është gjykatësi përfundimtar i veprave të çdo personi. Siç thuhet në El-Bekare 2:286 ⧉ – "Allahu nuk ngarkon asnjë shpirt përtej asaj që mund të përballojë", duke treguar se mëshira e Allahut përfshin përpjekjet e besimtarit për të arritur shpëtimin.
Themel i shpëtimit në Islam është besimi në njëshmërinë e Allahut dhe pranimi i Profetësisë së Muhamedit (Paqja qoftë mbi të). Deklarata e besimit, Shahada, thotë: "Nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe Muhamedi është i Dërguari i Allahut." Kjo është hapi i parë drejt shpëtimit. Kurani thekson se besimi në Allahun dhe të dërguarit e Tij është kërkesë për shpëtim:
"Vërtet, ata që besojnë dhe bëjnë vepra të mira – ata janë krijesat më të mira. Shpërblimi i tyre tek Zoti i tyre do të jetë parajsa, [nën të cilën] rrjedhin lumenj, aty do të banojnë përgjithmonë." El-Bejjine 98:7 ⧉
Në Islam, nuk mjafton të pranohet ekzistenca e Allahut; duhet gjithashtu të besohet në të gjithë të dërguarit e Tij, përfshirë Profetin Muhamed (Paqja qoftë mbi të), si i dërguari i fundit. Besimi në Ditën e Gjykimit është gjithashtu thelbësor, pasi myslimanët besojnë se të gjithë do të ringjallen dhe do të gjykohen sipas besimit dhe veprave të tyre.
Shpëtimi në Islam është i lidhur ngushtë me kryerjen e veprave të drejta dhe adhurimeve. Kurani dhe Hadithi theksojnë se myslimanët duhet të ndjekin pesë shtyllat e Islamit, që përfshijnë besimin, namazin, agjërimin, sadakanë dhe haxhin. Këto akte adhurimi pastrojnë shpirtin dhe ndihmojnë në ruajtjen e një lidhjeje të ngushtë me Allahun, e cila është thelbësore për shpëtim.
Krahas kësaj, Kurani thekson rëndësinë e sjelljes së mirë, si ndershmëria, mirësjellja, durimi dhe respekti ndaj të tjerëve. Myslimanët inkurajohen të kryejnë vepra që sjellin dobi për të tjerët, veçanërisht aktet e bamirësisë, siç tregohet në El-Bekare 2:261 ⧉ – "Shembulli i atyre që e shpenzojnë pasurinë e tyre në rrugën e Allahut është si ai i një kokrre gruri, që rrit shtatë kallinj, secili kallinj me nga njëqind kokrra." Këto vepra janë pjesë thelbësore për të fituar mëshirën dhe favorin e Allahut.
Hadithi gjithashtu tregon se shpëtimi i një myslimani ndikohet shumë nga sinqeriteti në adhurim, pastërtia e qëllimeve dhe përpjekja për të shmangur mëkatet. Edhe veprimet e vogla të mirësisë, si një buzëqeshje apo ndihma ndaj dikujt, konsiderohen akte adhurimi kur bëhen me qëllim të mirë.
Në Islam, askush nuk është përtej mundësisë së shpëtimit, për sa kohë që pendohet sinqerisht tek Allahu. Pendimi (Tewba) është pjesë thelbësore e kërkimit të faljes së Allahut. Myslimanët besojnë se Allahu është falës dhe mëshirues, dhe Ai i fal ata që kthehen me sinqeritet. Kurani siguron besimtarët se Allahu gjithmonë është i gatshëm të falë ata që kërkojnë mëshirën e Tij:
"Thuaj: 'O robërit e Mi që keni bërë padrejtësi ndaj vetes suaj, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut. Vërtet, Allahu i fal të gjitha mëkatet; Ai është më Falësi, Mëshirëploti.'" Ez-Zumer 39:53 ⧉
Pendimi përfshin ndjenjën e keqardhjes për mëkatet, kërkimin e faljes nga Allahu dhe vendosmërinë për të mos u kthyer më në atë mëkat. Sinqeriteti i pendimit është ai që sjell faljen e Allahut. Është gjithashtu e rëndësishme që njeriu të përmirësojë sjelljen dhe të kompensojë të dëmtuarit, pasi falja e Allahut shpesh shoqërohet me përpjekjet për të ndrequr gabimet.
Edhe pse besimi dhe veprat e mira janë thelbësore për shpëtimin, në fund është mëshira dhe hiri i Allahut që e sjellin shpëtimin. Askush nuk hyn në parajsë vetëm përmes veprave të tij, por përmes mëshirës së Allahut. Kurani e thekson këtë në Suren El-Fatiha 1:5 ⧉, ku myslimanët kërkojnë: "Na udhëzo në rrugën e drejtë", duke pranuar se udhëzimi dhe shpëtimi përfundimtar vijnë vetëm nga Allahu.
Mëshira e Allahut është e gjerë dhe përfshin të gjitha krijesat. Edhe kur dikush dështon në veprat e tij, është mëshira e Allahut ajo që e lejon të ketë sukses. Siç përmendet në Ez-Zumer 39:53 ⧉, mëshira e Allahut është më e madhe se të gjitha mëkatet njerëzore, dhe ata që pendohen dhe përpiqen për mirësi do ta gjejnë mëshirën e Tij.
Qëllimi përfundimtar i shpëtimit është hyrja në parajsë (Xhenet), ku të drejtët do të jetojnë në lumturi të përjetshme, të lirë nga dhimbja dhe vuajtja. Kurani e përshkruan bukur Xhenetin si një vend paqeje të përjetshme, ku besimtarët do të jenë në shoqërinë e mëshirës së Allahut përgjithmonë.
Islami mëson se çdo individ do të mbajë përgjegjësi për veprat e tij në Ditën e Gjykimit. Ky besim në jetën pas vdekjes është një aspekt thelbësor i fesë islame. Në atë ditë, të gjithë njerëzit do të ringjallen dhe do të gjykohen mbi bazën e veprave, besimit dhe qëllimeve të tyre gjatë jetës në Tokë. Ata që kanë jetuar jetë të drejta dhe kanë ndjekur rrugën e Islamit do të shpërblehen me parajsë të përjetshme, ndërsa ata që kanë refuzuar udhëzimin e Allahut dhe kanë kryer vepra të këqija do të ndëshkohen në ferr.
Sureja Ali Imran Ali Imran 3:185 ⧉ thotë: "Çdo shpirt do ta shijojë vdekjen. Dhe do t’ju jepet shpërblimi i plotë vetëm në Ditën e Ringjalljes." Ky ajet thekson rëndësinë e vetëdijes për veprimet dhe njohjen se jeta është një provë për shpërblimin përfundimtar në botën tjetër.