Qur’onda Alloh koinotning yaratilishini bir necha oyatlarda zikr qilib, O‘zining cheksiz qudrati, ilmi va osmonlar hamda yerni yaratishdagi buyuk hikmatini namoyon qiladi. Bu oyatlar nafaqat moddiy olamning yaratilishini bayon etadi, balki mo‘minlarga Allohning barcha mavjudot ustidan mutlaq hokimligini ham eslatadi. Quyida koinotning yaratilishi, uning chuqur ma’nosi va Islom aqidasidagi ahamiyati haqida so‘z yurituvchi eng muhim oyatlardan biriga e’tibor qaratamiz.
Koinotning yaratilishi haqida Qur’ondagi eng mashhur va ta’sirli oyatlardan biri Anbiyo 21:30 ⧉ surasida kelgan. Unda osmonlar, yer va butun borliqning yaratilishi zikr etiladi. Oyatda shunday deyiladi:
“Kofir bo‘lganlar osmonlar va yer bir butun bo‘lib, keyin Biz ularni ajratib yuborganimizni ko‘rmaydilarmi? Va Biz har bir tirik narsani suvdan yaratdik. Bas, iymon keltirmaydilarmi?”
Bu oyat koinotning yaratilishini osmonlar va yerning avval yagona holatda bo‘lib, so‘ng Alloh tomonidan ajratilganidan boshlab tasvirlaydi. Ko‘plab olimlar bu oyatni koinotning paydo bo‘lishini tushuntiruvchi zamonaviy ilmiy qarashlar, xususan “Katta portlash” (Big Bang) nazariyasi bilan uyg‘un deb ko‘radilar.
Bu oyatda Alloh inkor qiluvchilarga murojaat qilib, ularni koinotning kelib chiqishi haqida tafakkur qilishga va atrofdagi olamda Uning qudrati alomatlarini tan olishga chorlaydi. Osmonlar va yerning yaratilishi faqat Allohning irodasi bilan bo‘lgan ilohiy amal ekanini eslatadi va Yaratganning buyukligi hamda yagonaligi haqida chuqur mulohazaga undaydi.
Anbiyo 21:30 ⧉ surasidagi oyat zamonaviy ilmiy nazariyalar, jumladan “Katta portlash” g‘oyasi bilan hayratlanarli darajada uyg‘un ko‘rinadi. Oyatda tilga olingan “bir butun holat” koinotning dastlabki yagona nuqtasini anglatishi mumkin, keyinchalik esa u kengayib, bugungi kunda kuzatilayotgan ulkan olamga aylangan.
Islomda bu oyat ilm-fan bilan zid emas, balki koinotning ilohiy yaratilishini tasdiqlaydi. Unda Alloh koinot va undagi barcha mavjudotlarning Yaratuvchisi ekani ta’kidlanadi. Koinotda kuzatiladigan barcha jarayonlar Allohning irodasi va qudratining namoyonidir. Qur’onda tasvirlangan yaratilish faqat tarixiy voqea emas, balki Allohning doimiy ijodiy qudratini ko‘rsatuvchi belgidir.
Shuningdek, “Biz har bir tirik narsani suvdan yaratdik” degan jumla ham zamonaviy biologiya nuqtai nazaridan juda muhimdir. Bugungi ilm-fan hayot uchun suv zarur ekanini tasdiqlaydi. Qur’on esa bu haqiqatni 1400 yildan ortiq vaqt oldin bayon qilgan.
Koinotning yaratilishi haqida yana bir muhim oyat Tur 52: 35⧉ 36⧉ surasida kelgan. Bu oyatlar Allohning buyuk Yaratuvchi ekanini yana bir bor ta’kidlaydi. Oyatlar mazmuni shunday:
“Ular hech narsasiz yaratilganmilar yoki o‘zlari yaratuvchimi? Yoki osmonlar va yerni ular yaratdilarmi? Yo‘q, ular ishonch hosil qilmaydilar.”
Bu oyatlar Allohning mavjudligini va Uning hokimiyatini inkor qiluvchilarga murojaat qilib, koinot tasodifan paydo bo‘lmaganini yoki o‘z-o‘zidan yaratilmaganini anglatadi. Koinotning mavjudligi qudratli va dono Yaratuvchining borligiga dalildir.
Oyatlardan maqsad — insonni tafakkurga chorlab, osmonlar va yerning yaratilishi Allohning irodasi bilan bo‘lganini anglashga undashdir. Butun borliq Allohning ijodiy qudratining ochiq dalilidir.
Mulk 67:3 ⧉ surasidagi oyat Alloh yaratgan koinotning mukammalligi va kengligini ta’kidlaydi. Oyatda shunday deyiladi:
“U yetti osmonni qat-qat qilib yaratdi. Rahmon yaratgan narsada biror nuqson ko‘rmaysan. Endi yana qaragin, biror yoriq ko‘ryapsanmi?”
Bu oyat Alloh yaratgan koinotda hech qanday nuqson yoki tartibsizlik yo‘qligini ko‘rsatadi. Islom tafsirlarida “yetti osmon” tushunchasi koinotning turli qatlamlari yoki olamlarini anglatishi mumkinligi aytiladi. Oyat Allohning aniqligi va mukammal tartib bilan yaratganini ta’kidlaydi.
Shuningdek, oyat insonni osmonlarga boqib, koinotning ulug‘vorligi ustida tafakkur qilishga chorlaydi. Bu koinot Allohning buyukligiga dalil bo‘lib, barcha mavjudot Uning irodasi bilan muvozanatda turishini eslatadi.
Rahmon 55:33 ⧉ surasidagi oyat osmonlar va yerning kengligi hamda Allohning mutlaq hokimiyatini ta’kidlaydi. Oyatda shunday deyiladi:
“Ey jinlar va insonlar jamoasi! Agar osmonlar va yer chegaralaridan o‘tib keta olsangiz, o‘tinglar. Ammo Allohning iznisiz o‘ta olmaysizlar.”
Bu oyat barcha insonlar va jinlarga o‘z chegaralarini eslatadi. Insoniyat koinotni tadqiq qilishda katta yutuqlarga erishgan bo‘lsa-da, oyat shuni ta’kidlaydiki, Allohning iznisiz hech kim Uning yaratgan hududlaridan chiqib keta olmaydi.
Oyatda Allohning cheksiz qudrati va barcha mavjudot ustidan hokimligi ifodalanadi. Koinotning eng kichik zarrachasidan tortib, eng ulkan galaktikalargacha — barchasi Allohning qudrati namoyonidir.
A'rof 7:54 ⧉ surasida Alloh osmonlar va yerni yaratishini O‘zining hokimiyati va rahmati bilan bog‘lab bayon qiladi. Oyatda shunday deyiladi:
“Albatta, Parvardigoringiz — osmonlar va yerni olti kunda yaratgan, so‘ng Arsh ustiga istivo qilgan Allohdir. U kechani kunduz bilan qoplaydi — u tezda uni quvib yetadi. Quyosh, oy va yulduzlar Uning amri bilan bo‘ysundirilmishdir. Bilinki, yaratish ham, buyruq ham Unikidir. Olamlar Parvardigori Alloh barakotlidir.”
Bu oyat osmonlar va yerning tartibli va maqsadli yaratilganini ko‘rsatadi. Quyosh, oy va yulduzlarning tilga olinishi Alloh yaratgan koinot tizimining ulug‘vorligini va muvozanatini namoyon etadi.
Oyatlardan maqsad — mo‘minlarni Allohning buyukligi, koinotdagi mukammal tartib va Yaratganning cheksiz qudrati ustida tafakkur qilishga undashdir.