Haj islomning beshinchi ustuni bo‘lib, jismonan va moliyaviy jihatdan imkoniga ega bo‘lgan har bir musulmon umrida kamida bir marta muqaddas Makka shahriga amalga oshirishi lozim bo‘lgan ibodatdir. U birlik, bo‘ysunish va yod etishning kuchli ramzidir. Haj marosimlari Payg‘ambar Ibrohim (alayhissalom), uning rafiqasi Hojar va o‘g‘li Ismoil (alayhissalom) merosini yodga soladi. Haj faqat jismoniy safar emas — u iymonni yangilaydigan, nafsni kamtarlikka chorlaydigan va bandani Allohga yaqinlashtiradigan chuqur ruhiy o‘zgarishdir.
Haj jismonan va moliyaviy imkoniga ega bo‘lgan har bir musulmon uchun farzdir. U Allohga itoat va bo‘ysunishning eng ulug‘ ibodatlaridan biridir.
"Odamlar zimmasida Alloh uchun Baytni ziyorat qilish bor — kimki unga yetib borishga qodir bo‘lsa." Oli Imron 3:97 ⧉
Imkon bo‘la turib, uzrsiz Hajni kechiktirish islomiy ta’limotlarda ma’qullanmaydi.
Haj — poklanish va to‘liq bo‘ysunish safaridir. Bu dunyoviy tashvishlardan uzilib, millionlab mo‘minlar bilan bir qatorda Alloh huzurida teng turish paytidir. Ziyoratchilar birlik va kamtarlik ramzi bo‘lgan oddiy oq libos — ihramni kiyadilar.
"Ular o‘zlari uchun foydalarni ko‘rsinlar va ma’lum kunlarda Allohning nomini zikr qilsinlar..." Haj 22:28 ⧉
Haj marosimlari Allohga sof ibodatga qaytishni, fidoyilik, sabr va ruhiy yangilanishni aks ettiradi.
Haj Zulhijja oyining muayyan kunlarida bajariladigan bir nechta muqaddas amallardan iborat:
"So‘ng ular o‘zlariga buyurilgan marosimlarni ado etsinlar, nazrlarini bajo keltirsinlar va Qadimiy Uy atrofida yana tavof qilsinlar." Haj 22:29 ⧉
Haj davomida irq, boylik va mavqe farqlari yo‘qoladi. Har bir hojiy Alloh huzurida teng turadi — bir xil libosda, birlik va kamtarlik bilan ibodat qiladi.
"Albatta, Alloh huzurida sizlarning eng ulug‘ingiz — eng taqvodoringizdir." Hujurot 49:13 ⧉
Haj ummatning yagona o‘zligini va Allohga bo‘ysunishdagi umumiy maqsadini kuchli tarzda eslatadi.
Payg‘ambar Muhammad ﷺ aytganlarki, qabul bo‘lgan Hajning mukofoti — Jannatdan kam emas. U gunohlarni o‘chiradi va ixlosli hojiyga yangi sahifa ochadi.
"Kim Hajni ado etib, fahsh ishlar va gunohlardan saqlansa, u xuddi yangi tug‘ilgandek bo‘lib qaytadi." Hadis — Buxoriy va Muslim
Haj — hayotni ilohiy maqsadga moslash, qalbni poklash va Allohning abadiy mukofotiga erishish imkonidir.
Haj ustun bo‘lsa-da, u faqat imkoniga ega bo‘lganlarga farzdir. Islom hech kimni quvvatidan ortiq yuklamaydi. Haj qila olmaydiganlar niyatlari uchun savob oladilar va Arafot kuni ro‘za tutish, sadaqa berish hamda hojilarga yordam berish kabi amallar bilan savob topadilar.
"Alloh sizlar uchun yengillikni xohlaydi va sizlarga qiyinchilikni xohlamaydi..." Baqara 2:185 ⧉
Haj musulmon hayotidagi muqaddas bosqichdir — u ruhni o‘zgartiradi, o‘tmishni poklaydi va Allohga bo‘ysunishni chuqurlashtiradi. U butun dunyo ummatini ibodat va zikrda birlashtirib, tavhid (Allohning yagonaligi) va Payg‘ambarlar merosini yana bir bor tasdiqlaydi.
Alloh har bir mo‘minga Hajni ixlos bilan ado etish va pok qalb hamda yangilangan iymon bilan qaytish nasib etsin.