Islomda Qiyomat Kuni

Qiyomat kuni — Islomdagi eng muhim e’tiqodlardan biri bo‘lib, u “Qayta tirilish kuni” yoki “Hisob-kitob kuni” deb ham ataladi. Bu kunda har bir inson qayta tiriltiriladi va dunyodagi hayoti davomida qilgan amallariga ko‘ra Alloh tomonidan hukm qilinadi. Qiyomat kuni tushunchasi shaxsiy mas’uliyat, ilohiy adolat va oxirat hayotining muhimligini ta’kidlaydi. Quyida Islom ta’limotlarida Qiyomat kuni, u kunda yuz beradigan voqealar hamda har bir ruhni kutayotgan mukofot yoki jazo haqida so‘z yuritiladi.

1. Qiyomat Kuni Tushunchasi

Islomda Qiyomat kuniga iymon keltirish iymonning olti ruknidan biridir. Bu kunda barcha insonlar qabrlaridan tiriltirilib, Alloh huzurida hisob berish uchun turadilar. Har bir shaxs o‘z amallari uchun javobgar bo‘ladi va uning qilgan ishlari tarozida tortilib, natijada u abadiy Jannat (Jannah) yoki Jahannam (Jahannam) bilan mukofotlanadi yoki jazolanadi.

Qur’onda Qiyomat kuni tez-tez zikr qilinib, u dahshat va haybatga to‘la kun sifatida tasvirlanadi. Bu kunda hech kimga zulm qilinmaydi va har bir jon o‘ziga munosib mukofot yoki jazoni oladi:

"Albatta, iymon keltirgan va solih amallar qilganlar uchun Jannat bog‘lari maskandir." Kahf 18:107 ^⧉

Bu kun insoniyat uchun so‘nggi va abadiy hukm kuni bo‘lib, har bir insonning taqdiri dunyodagi tanlovlari asosida hal qilinadi. Mo‘minning asosiy maqsadi — Alloh rozi bo‘ladigan hayot kechirish va Jannat saodatiga erishishdir.

2. Qiyomat Kuni Voqealari

Qiyomat kuni oldidan va uning o‘zida sodir bo‘ladigan voqealar Qur’on va Hadislarda batafsil bayon qilingan. Ular quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

Qayta tirilish: Qiyomat kuni sur chalinishi bilan boshlanadi va barcha ruhlar qabrlaridan tiriltiriladi. Qur’onda shunday deyiladi: Yosin 36:51 ^⧉ — “Sur chalinadi va ular darhol qabrlaridan chiqib, Robbilari tomon shoshadilar.”
Jamlanish: Qayta tirilishdan so‘ng barcha insonlar bir joyga jamlanadi va Alloh huzurida turadilar. Bu kun qo‘rquv va hayajon bilan to‘la bo‘ladi. Qur’onda bu holat haqida aytiladi: Hoqqa 69:19 ^⧉.
Hisob-kitob: Har bir inson alohida hisob qilinadi. Uning amallari yozilgan kitob taqdim etiladi va niyatlari, so‘zlari hamda ishlari baholanadi. Qur’onda aytiladi: Zalzala 99:7 ^⧉ — “Kim zarracha miqdorida yaxshilik qilgan bo‘lsa, uni ko‘radi, kim zarracha miqdorida yomonlik qilgan bo‘lsa ham uni ko‘radi.”
Amallar tarozisi: Har bir kishining amallari tarozida tortiladi. Yaxshi amallar og‘ir kelsa — Jannat, yomon amallar ustun bo‘lsa — jazo bo‘ladi.
Yakuniy hukm: Hisobdan so‘ng insonlar Jannat yoki Jahannamga yuboriladi. Jannat ahli abadiy baxt va osoyishtalikda bo‘ladi, Jahannam ahli esa azobda qoladi.

3. Hisob Mezonlari

Qiyomat kuni insonlar iymoni (iymon) va amallari (a’mol) asosida hisob qilinadi. Islomda Allohning yagonaligiga va Muhammad (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) payg‘ambarligiga iymon najotning asosi hisoblanadi. Biroq amallar ham muhim, chunki ular iymonning samimiyligini ko‘rsatadi.

Qur’onda shunday deyiladi: Baqara 2:25 ^⧉ — “Iymon keltirgan va solih amallar qilganlarga ostidan daryolar oqib turadigan bog‘lar borligi haqida xushxabar bering.” Bu oyat iymon va solih amal birgalikda najotga eltishini ko‘rsatadi.

Shuningdek, amallarning niyati ham hisobga olinadi. Payg‘ambar Muhammad (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) aytganlar: “Amallar niyatga bog‘liqdir va har bir kishi niyatiga qarab mukofotlanadi.” (Imom Buxoriy)

4. Qiyomat Kunida Allohning Rahmati

Qiyomat kuni qat’iy hisob kuni bo‘lishiga qaramay, Allohning rahmati Uning g‘azabidan ustundir. Qur’onda Allohning cheksiz mag‘firati ta’kidlanadi. Zumar 39:53 ^⧉ oyatida Alloh shunday deydi: “Ey o‘z jonlariga zulm qilgan bandalarim! Allohning rahmatidan noumid bo‘lmanglar. Albatta, Alloh barcha gunohlarni kechiradi.”

Payg‘ambar Muhammad (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) shunday deganlar: “Sizlardan hech kim faqat amallari bilan Jannatga kirmaydi.” Sahobalar: “Hatto siz hammi?” deb so‘raganlarida, u zot: “Hatto men ham, agar Alloh O‘z rahmati bilan qamrab olmasa,” deb javob berganlar. (Imom Buxoriy)

5. Yakuniy Natija: Jannat yoki Jahannam

Hisobdan so‘ng har bir inson uchun yakuniy manzil — Jannat yoki Jahannam bo‘ladi. Jannat Qur’onda abadiy baxt va ne’matlar maskani sifatida tasvirlanadi. Voqea 56:88 ^⧉ oyatida solih bandalarga abadiy rohat va’da qilinadi.

Jahannam esa iymonni inkor etgan, zulm qilgan va tavba qilmaganlar uchun azob maskanidir. Qur’onda aytiladi: Niso 4:56 ^⧉ — “Oyatlarga kofir bo‘lganlarni albatta, do‘zaxga kiritamiz…” Bu oyat Allohning hidoyatini rad etganlar uchun jazoning og‘irligini ko‘rsatadi.