Rahmat Islomda Allohning eng ko‘p ta’kidlangan sifatlaridan biridir. Qur’onning eng boshidan boshlab rahmat Yaratganning muhim belgisi sifatida namoyon bo‘ladi. Qur’onning deyarli har bir surasi (bittasidan tashqari) “Mehribon va Rahmli Alloh nomi bilan” iborasi bilan boshlanadi. Musulmonlar Allohning barcha narsani qamrab olgan rahmatini har kuni eslab turadilar; bu rahmat Uning barcha maxluqotga bo‘lgan muomalasida aks etadi.
Allohning eng ko‘p zikr etiladigan ismlaridan ikkitasi Ar-Rahmon (Eng Mehribon) va Ar-Rahim (Eng Rahmli)dir. Bu ismlar Allohning cheksiz mehr-shafqati va rahmatini ifodalaydi. Ularning ahamiyati shunchalik ulkanki, ular Basmalada — Qur’on suralarining aksariyati boshida keladi.
"Ayting: “Allohga duo qiling yoki Rahmonga (Ar-Rahmonga) duo qiling. Qaysi biri bilan duo qilsangiz ham, eng go‘zal ismlar Unikidir.”" Isro 17:110 ⧉
Allohning rahmati faqat mo‘minlargagina emas, balki osmonlar va yerda bo‘lgan barcha maxluqotga tatbiq etiladi. U iymonidan qat’i nazar, barcha mavjudotlarni rizqlantiradi, parvarishlaydi va g‘amxo‘rlik qiladi.
Qur’onda Allohning rahmati va mag‘firatini ta’kidlovchi oyatlar juda ko‘p. U mo‘minlarga Alloh doimo kechirishga tayyor ekanini va chin dildan tavba qilgan kishi uchun hech bir gunoh katta emasligini bildiradi. Bu rahmat Yaratganga qaytishni istaganlar uchun umid manbaidir.
"Rahmatim hamma narsani qamrab olgandir." A'rof 7:156 ⧉
Qur’on jazodan ogohlantirar ekan, tavba qilganlar uchun Allohning kechirimliligini ham qayta-qayta eslatadi. Adolat va rahmat o‘rtasidagi bu muvozanat Islom ta’limotining muhim mavzularidan biridir.
Payg‘ambar Muhammad (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) Alloh tomonidan olamlarga rahmat qilib yuborilgan. U zotning hayoti, ta’limotlari va xulqlari rahm-shafqat, kechirim va muloyimlik bilan to‘la edi. U o‘ziga zulm qilganlarni kechirgan, sahobalariga yumshoqlik bilan muomala qilgan va hatto dushmanlariga ham rahmli bo‘lgan.
"Biz seni faqat olamlarga rahmat qilib yubordik." Anbiyo 21:107 ⧉
Payg‘ambarimizning rahmati hayvonlarga, bolalarga va atrof-muhitga ham tatbiq etilgan bo‘lib, u zot rahm-shafqatni har bir musulmon o‘zida mujassam etishi lozim bo‘lgan fazilat sifatida ta’kidlaganlar.
Islom shuni o‘rgatadiki, insonning gunohlari qanchalik katta bo‘lmasin, Allohning rahmati undan ham buyukdir. Chin dildan tavba qilib, o‘zini tuzatishga intilganlar uchun kechirim eshiklari doimo ochiq. Bu xabar Qur’on va Hadislarda takror-takror bayon qilinadi.
"Ayting: “Ey o‘z jonlariga zulm qilgan bandalarim! Allohning rahmatidan noumid bo‘lmanglar. Albatta, Alloh barcha gunohlarni mag‘firat qiladi. Albatta, U kechiruvchi va rahmlidir.”" Zumar 39:53 ⧉
Bu oyat Qur’ondagi eng umidbaxsh oyatlardan biri sifatida tilga olinadi. U chin niyat bilan Alloh yo‘liga qaytgan kishi uchun noumidlikka o‘rin yo‘qligini bildiradi.
Islom nafaqat Allohning rahmatini ta’kidlaydi, balki mo‘minlarni o‘z hayotlarida ham rahm-shafqatli bo‘lishga undaydi. Musulmonlar boshqalarga yaxshilik qilish, kechirimli bo‘lish va muhtojlarga yordam berishga chaqirilgan. Rahm-shafqat Allohga yaqinlashtiruvchi yuksak axloqiy sifat hisoblanadi.
"Rahmlilarga Rahmon rahm qiladi. Yer yuzidagilarga rahm qilinglar — osmondagi Zot sizlarga rahm qiladi." Hadis — Termiziy
Ushbu hadis Islomda rahmatning o‘zaro bog‘liqligini ko‘rsatadi. Boshqalarga rahm qilgan kishi Allohning rahmatiga sazovor bo‘ladi. Bu shaxsiy va ijtimoiy muomalalarda axloqiy mezon bo‘lib xizmat qiladi.
Rahmat Allohning eng buyuk sifatlaridan biri bo‘lishi bilan birga, Islomdagi asosiy tushunchalardan ham biridir. U Allohning bandalari bilan bo‘lgan munosabatini belgilaydi va mo‘minlarga hayotlarini qanday kechirishni o‘rgatadi. Ibadatda, insonlararo munosabatlarda va jamiyat oldidagi burchlarda rahmat Islom ta’limotlarining markazida turadi va Allohning roziligi hamda Jannatga erishish kalitidir.
Rahmatni anglab, uni hayotga tatbiq etish orqali musulmonlar Qur’on hidoyati va Payg‘ambar Muhammad (s.a.v.)ning ibratli yo‘liga ergashgan bo‘ladilar.