Munofiqlik (nifoq) Islomda nihoyatda og‘ir ma’naviy kasallik hisoblanadi. U insonning tashqi da’vosi bilan ichki e’tiqodi yoki amali o‘rtasidagi zidlikni anglatadi. Munofiqlik Qur’on va Hadislarda halokatga olib boruvchi sifat sifatida qattiq qoralanadi, ayniqsa u doimiy va ataylab bo‘lsa. Mo‘min kishi gunoh qilishi mumkin, ammo munofiq Islomga ergashayotgandek ko‘rinib, ich-ichidan uni rad etadi. Islom iymonda ixlos (ikhlos)ni talab qiladi va munofiqlikka o‘xshash xatti-harakatlardan ogohlantiradi.
Islomda munofiqlikning ikki asosiy turi mavjud:
"Albatta, munofiqlar do‘zaxning eng quyi darajasidadirlar va sen ular uchun hech qachon yordamchi topa olmaysan." Niso 4:145 ⧉
Payg‘ambar Muhammad (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) Hadislarda munofiqning aniq alomatlarini bayon qilganlar, mo‘minlar bunday sifatlardan saqlanishlari uchun:
"Munofiqning uchta alomati bor: gapirganda yolg‘on gapiradi, va’da qilsa buzadi va omonat topshirilsa xiyonat qiladi." Hadis — Buxoriy va Muslim
Bunday xatti-harakatlar kishini darhol kofir qilmasligi mumkin, ammo ular juda jiddiy bo‘lib, albatta tark etilishi lozim. Ixlosni saqlash uchun doimiy o‘zini hisobga olish zarur.
“Munofiqun” surasi va boshqa oyatlarda munofiqlarning xulqi bayon qilingan — ular mo‘min bo‘lib ko‘rinadilar, ammo musulmon jamiyatiga qarshi ish tutadilar, shubha tarqatadilar va dinni masxara qiladilar.
"Ular Allohni va iymon keltirganlarni aldamoqchi bo‘ladilar. Holbuki, faqat o‘zlarini aldamoqdalar, ammo buni sezmaydilar." Baqara 2:9 ⧉
Ularning qalblari kasallikdadir va agar tavba qilmasalar, ularning oqibati ochiq kofirlarnikidan ham battar bo‘ladi, chunki ular ikkiyuzlamachilik va aldov bilan yashaydilar.
Munofiqlik juda xavflidir, chunki u iymonni ichidan yemiradi. U ibodatni ko‘rgazmaga, dinni esa shaxsiy manfaat vositasiga aylantiradi. Munofiqlar ko‘pchilik oldida g‘ayratli ko‘rinadilar, ammo yolg‘iz qolganlarida ibodatga sust va erinchoq bo‘ladilar.
"Ular namozga turganlarida sustlik bilan turadilar, odamlar ko‘rsin deb (o‘qiydilar) va Allohni juda ozgina eslaydilar." Niso 4:142 ⧉
Mo‘minlar niyatlarini yangilab turishga, barqaror bo‘lishga va qalblarining ixlosli hamda sobit qolishi uchun duo qilishga chaqiriladi.
Munofiqlikdan saqlanish uchun Islom quyidagilarni targ‘ib qiladi:
"Ey Robbimiz, bizni hidoyat qilganingdan keyin qalblarimizni og‘dirma va O‘zing tomonidan rahmat ato et." Oli Imron 3:8 ⧉
Islom munofiqlikdan qattiq ogohlantiradi, chunki u iymonning poydevoriga tahdid soladi. Mo‘min kishi qalbidagi holatni tashqi amallari bilan uyg‘unlashtirishga intilishi, doimo Allohdan hidoyat, mag‘firat va ixlos so‘rashi lozim.
Rostgo‘y, ishonchli va ixlosli bo‘lib ibodat qilish orqali inson o‘z jonini munofiqlikdan asraydi va qalbi nur hamda haqiqat bilan to‘lib, Allohga yanada yaqinlashadi.