So‘nggi asrlargacha insoniyatga noma’lum bo‘lgan ko‘plab ilmiy hodisalar Qur’onda ancha oldin bayon qilingan. Ushbu ta’riflar astronomiya, biologiya va fizika kabi sohalardagi zamonaviy ilmiy tushunchalar bilan uyg‘unlashadi. Ushbu sahifada Qur’ondagi ana shunday hayratlanarli oyatlar ko‘rib chiqilib, Qur’ondagi bilimlar o‘z davridan ancha ilgarilab ketgani va bugungi kunda ham mo‘minlarni tabiat, borliq hamda Allohning hikmati haqida tafakkur qilishga undashi yoritib beriladi.
Zamonaviy kosmologiyada koinot kengayib borayotgani qat’iy isbotlangan. Bu kashfiyot XX asrda amalga oshirilgan bo‘lsa-da, Qur’onda koinotning kengayishi bundan 1400 yildan ortiq vaqt avval tilga olingan:
"Biz osmonni qudrat bilan qurdik va, albatta, Biz uni kengaytiruvchimiz." Zoriyot 51:47 ⧉
Ushbu oyat koinotning kengayishiga ishora qiladi. XX asrda galaktikalarning bir-biridan uzoqlashayotgani aniqlangach, bu haqiqat ilmiy jihatdan tasdiqlandi. Astronom Edvin Xabbl kabi olimlarning kuzatuvlari asosida Katta portlash (Big Bang) nazariyasi shakllandi. Qur’onda koinot kengayishi haqida asrlar avval aytilgani, Qur’onning tabiat haqidagi chuqur ilmiy ishoralaridan biri sifatida baholanadi.
Inson embrionining rivojlanish bosqichlari Qur’onda zamonaviy ilm-fan bilan uyg‘un tarzda tasvirlangan. Embrion rivojlanishining bu bosqichlari olimlarga faqat XX asrda ma’lum bo‘lgan, biroq Qur’onda insonning “ilashuvchi modda” va keyin “chaynalgandek bo‘lak” (alaqa va mudg‘a) holatlaridan o‘tishi zikr etilgan.
"Biz insonni nutfadan yaratdik. So‘ng uni alaqaga aylantirdik. So‘ng alaqani mudg‘aga aylantirdik. So‘ng mudg‘adan suyaklar yaratdik va suyaklarni go‘sht bilan qopladik." Mo‘minun 23: 13⧉ 14⧉
Bu oyatlarda inson rivojlanishining nutfadan boshlanib, alaqa (bachadon devoriga yopishuvchi holat), keyin mudg‘a va oxir-oqibat suyak hamda go‘sht hosil bo‘lishi bosqichma-bosqich bayon etilgan. Bu ta’riflar zamonaviy embriologiyada aniqlangan rivojlanish bosqichlariga mos keladi.
Qur’onda temirning Yerda tutgan o‘rni ham zikr etiladi. Zamonaviy geologiya faniga ko‘ra, temir Yerda tabiiy ravishda hosil bo‘lmagan, balki yulduzlar portlashi — supernovalar natijasida paydo bo‘lib, keyinchalik Yerga tushgan.
"Biz temirni nozil qildik. Unda katta quvvat va odamlar uchun foyda bordir..." Hadid 57:25 ⧉
Oyatda temirning “nozil qilinganligi” aytiladi. Bu ibora temirning kosmosdan Yerga kelganiga ishora sifatida talqin qilinadi. Zamonaviy ilm-fan temir yulduzlar ichida hosil bo‘lib, meteorlar orqali Yerga yetib kelganini tasdiqlaydi, bu esa Qur’ondagi ishora bilan uyg‘un keladi.
Zamonaviy fan Yer atmosferasi Quyoshdan keluvchi zararli nurlardan himoya qilib, haroratni muvozanatda ushlab turishini aniqlagan. Qur’onda ham osmonning himoya vazifasi eslatib o‘tiladi:
"Biz osmonni himoyalangan tom qildik, ammo ular uning alomatlaridan yuz o‘girurlar." Anbiyo 21:32 ⧉
Bu oyat osmonni “himoyalangan tom” deb ta’riflaydi. Bu ta’rif Yer atmosferasining qatlamlari hayotni zararli nurlardan asrab, yashash uchun qulay muhit yaratishiga mos keladi.
Qur’onda suv aylanish jarayoni zamonaviy gidrologiya faniga mos tarzda tasvirlangan. Bug‘lanish, bulut hosil bo‘lishi va yomg‘ir yog‘ishi jarayoni faqat XVII asrda ilmiy jihatdan tushuntirilgan bo‘lsa-da, Qur’onda bu hodisa ancha avval bayon qilingan:
"Biz urug‘lantiruvchi shamollarni yubordik va osmondan suv tushirdik hamda sizlarni u bilan sug‘ordik. Sizlar esa uni saqlab qo‘ya olmaysizlar." Hijr 15:22 ⧉
Bu oyatda shamollar, bulutlar va yomg‘ir orqali suv aylanishi jarayoni ifodalangan. Shuningdek, suvning haqiqiy boshqaruvchisi Alloh ekanligi ta’kidlanadi.
Yerning magnit maydoni sayyorani zararli kosmik nurlanish va Quyosh shamollaridan himoya qiladi. Qur’onda Yer va koinot tartib bilan yaratilgani zikr etilib, bu tabiiy himoyaga ishora bo‘lishi mumkin:
"U kecha va kunduzni, quyosh va oyni yaratgandir. Har biri o‘z falagida suzib yurur." Anbiyo 21:33 ⧉
Bu oyat asosan osmon jismlarining harakatiga taalluqli bo‘lsa-da, ularning muvozanatli tizimi Yer hayotini asrab turuvchi tabiiy himoya mexanizmlariga ham ishora sifatida talqin qilinadi.
Katta portlash nazariyasi koinotning kelib chiqishini tushuntiruvchi eng asosiy ilmiy nazariyalardan biridir. Qur’onda esa bu haqiqatga ishora qiluvchi oyat mavjud:
"Kofir bo‘lganlar osmonlar va Yer bitik holatda bo‘lganini, so‘ng Biz ularni ajratib yuborganimizni ko‘rmaydilarmi?" Anbiyo 21:30 ⧉
Bu oyatda osmonlar va Yer dastlab bir butun holatda bo‘lgani, keyin esa ajratib yuborilgani aytiladi. Bu ta’rif zamonaviy ilm-fanda koinotning yagona nuqtadan kengayib ketgani haqidagi tushuncha bilan mos keladi.