Kechirim islomda markaziy mavzulardan biridir bo‘lib, Allohning rahmat va shafqat sifatlari bilan chambarchas bog‘liq. Musulmonlar, gunoh qanchalik katta bo‘lmasin, chin dildan tavba qilgan bandalarni Alloh doimo kechirishga tayyor ekaniga ishonadilar. Ilohiy kechirimni so‘rash bilan birga, islom mo‘minlarni hayotda boshqalarni ham kechirishga — o‘zlariga, atrofdagilarga va jamiyatga nisbatan bag‘rikeng bo‘lishga da’vat etadi.
Qur’onda Allohning eng ko‘p zikr etiladigan ismlaridan ikkitasi Al-G‘afoor (Eng ko‘p kechiruvchi) va Ar-Rahim (Eng rahmli)dir. Allohning rahmati va kechirimga tayyorligi Uning jazolashidan ko‘ra ko‘proq ta’kidlanadi. U bandalarni, qanchalik uzoqlashib ketgan bo‘lsalar ham, O‘ziga qaytishga chorlaydi.
"Albatta, Alloh kechiruvchi va rahmlidir." Baqara 2:199 ⧉
Islom ta’limotiga ko‘ra, chin dildan qilingan tavba o‘tmish gunohlarni o‘chiradi. Tavba — gunohdan pushaymon bo‘lish, uni tark etish, qaytmaslikka qat’iy ahd qilish va agar boshqalarga zarar yetkazilgan bo‘lsa, uni bartaraf etishni o‘z ichiga oladi. Hatto katta gunohlar ham samimiy tavba bilan kechirilishi mumkin.
"Ayting: ‘Ey o‘z jonlariga zulm qilgan bandalarim! Allohning rahmatidan noumid bo‘lmanglar. Albatta, Alloh barcha gunohlarni kechiradi.’" Zumar 39:53 ⧉
Alloh nafaqat kechiradi, balki Unga qaytgan bandalarni sevadi.
Alloh bizga rahmli bo‘lgani kabi, musulmonlar ham boshqalarni kechirishga da’vat etiladi. Adovat saqlash va qasos olish qoralanadi, buning o‘rniga rahm-shafqat, sabr va afv etish maqtaladi. Kechirim jamiyatda shifo, tinchlik va birlikni mustahkamlaydi.
"Ular afv etsinlar va kechirsinlar. Alloh sizlarni kechirishini xohlamaysizlarmi?" Nur 24:22 ⧉
Payg‘ambar Muhammad ﷺ hatto dushmanlarini ham kechirganlari bilan tanilgan bo‘lib, adovat qarshisida oliyjanoblikning eng buyuk namunasini ko‘rsatganlar.
Alloh O‘ziga qarshi bo‘lgan gunohlarni kechirishi mumkin bo‘lsa-da, islom boshqaga zulm qilish holatida Allohdan kechirim so‘rash bilan birga, jabrlangan shaxs bilan ham yarashishni o‘rgatadi. Haqni qaytarish va uzr so‘rash adolatni tiklash va haqiqiy kechirimga erishishning muhim qismidir.
"Kim afv etsa va yarashsa, uning ajri Alloh zimmasidadir." Shuro 42:40 ⧉
Islom jamiyat uyg‘unligi faqat adolat bilan emas, balki rahm-shafqat va yarashuv bilan barpo etilishini ta’kidlaydi.
Qiyomat kuni Allohning kechirimi har bir jonning umidi bo‘ladi. Hech kim faqat o‘z amallari bilan Jannatga kirmaydi — balki Allohning rahmati bilan. Payg‘ambar Muhammad ﷺ Allohning rahmati Uning g‘azabidan ustun ekanini ta’lim berganlar.
"Kim yaxshilik bilan kelsa, unga o‘n barobar beriladi... kim yomonlik bilan kelsa, faqat shunga yarasha jazolanadi va ularga zulm qilinmaydi." An'om 6:160 ⧉
Islomda kechirim zaiflik emas — balki munosabatlarni tiklaydigan, qalbni poklaydigan va bandani Allohga yaqinlashtiradigan kuchdir. Ilohiy kechirimni so‘rash bo‘ladimi yoki boshqalarga kechirim ko‘rsatish bo‘ladimi — kechirim yo‘li bu dunyoda tinchlikka, oxiratda esa najotga olib boradi.
Musulmonlar gunoh yukidan qat’i nazar, hech qachon noumid bo‘lmaslikka va o‘zlari kechirilishni istagandek boshqalarni ham kechirishga da’vat etiladi. Shunday qilib, ular Allohning barcha mavjudotga keng yoygan rahmatini o‘zlarida namoyon etadilar.